Hamster ve Chinchilla İçin Uygun Oyuncaklar
Hamsterımı eve getirdiğim ilk hafta, kafesin içine koyduğum renkli plastik tüneli iki günde kemirip parçaladığını görünce şaşırmıştım. O parçacıkların bir kısmını yanağında sakladığını fark ettiğimde ise gerçekten korktum. Kemirgenlerle yaşamaya başlayan çoğu kişi gibi ben de "oyuncak oyuncaktır" diye düşünüyordum. Oysa bir kedinin peşinden koşturduğu top ile bir chinchillanın dişlerini aşındırdığı tahta blok tamamen farklı ihtiyaçlara hizmet ediyor.
Asıl sorun: kemirgenler oyuncakla oynamaz, oyuncağı yer
Bu cümleyi kendime not gibi tekrar ediyorum. Hamster, chinchilla, gine domuzu, degu... hepsinin ön dişleri ömür boyu uzar. Doğada kabuk, kök, kuru ot kemirerek bu uzamayı dengelerler. Kafeste bu fırsatı vermezseniz dişler uzar, çene kapanmaz, hayvan yemek yiyemez hale gelir. Yani kemirgen oyuncakları sizin için eğlence, onlar için tıbbi bir ihtiyaç.
İkinci sorun da buradan doğuyor: kemirilecek her şey mideye iniyor. Boyalı, cilalı, yapıştırıcılı, plastikli ne varsa er geç yutulacak demektir. Ben bunu chinchillam Pofuduk'un kafesine astığım "doğal" etiketli bir dalda öğrendim; dalın uç kısmındaki metal halka birkaç haftada kemirilip ortaya çıkmıştı. Şansımıza fark ettim.
Üçüncü sorun: sıkıntı
Hamsterlar gece hayvanı ve inanılmaz hareketli. Yeterince uyaran bulamayan bir hamster kafes parmaklıklarını saatlerce kemirir, tekrarlayan hareketler yapar, hatta kendi tüyünü yolar. Chinchillalar ise daha zeki ve daha sosyal; onlarda sıkıntı çoğu zaman huysuzluk ve iştahsızlık olarak çıkıyor. Sitede sosyal hayvanlar için etkileşimli oyuncaklardan bahsettiğimiz yazıda anlattığım prensip burada da geçerli: uyaran çeşitliliği, oyuncak sayısından daha önemli.
Malzemelere göre karşılaştırma
Yıllar içinde denediğim ana malzeme gruplarını, kendi gözlemlerimle şöyle özetleyebilirim:
| Malzeme | Hamster | Chinchilla | Dayanıklılık | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|---|
| İşlenmemiş elma / armut dalı | Çok uygun | Çok uygun | Orta | İlaçsız ağaçtan olmalı, iyi kurutulmalı |
| Söğüt örgü top ve tünel | Uygun | Uygun | Düşük (tüketilir) | Boyasız olanı seçin, sarf malzemesi gibi düşünün |
| Presleme saman / ot blok | Uygun | Çok uygun | Düşük | Nemlenirse küflenir, kuru yerde saklayın |
| İşlenmemiş sert ahşap blok | Uygun | Çok uygun | Yüksek | Kokulu ağaçlar (çam, sedir) olmaz |
| Pomza / lav taşı | Uygun | Uygun | Çok yüksek | Tek başına yeterli değil, tamamlayıcıdır |
| Sert plastik tünel | Şartlı | Uygun değil | Değişken | Kemirme izi görürseniz hemen çıkarın |
| Kumaş hamak, ip merdiven | Uygun değil | Şartlı | Düşük | İplik yutma ve pençe takılma riski |
| Kauçuk / lateks oyuncak | Uygun değil | Uygun değil | — | Bağırsak tıkanıklığı riski yüksek |
Koşu tekerleği ayrı bir başlık
Hamster için tekerlek oyuncak değil, zorunluluk. Ama parmaklıklı ve telli modeller pençe ve kuyruk sıkıştırıyor. Ben yüzeyi tamamen kapalı, tek taraflı açık modelleri tercih ediyorum. Çap konusu da önemli: hamster koşarken sırtı geriye kavis yapıyorsa tekerlek küçüktür. Suriye hamsterları için en az 28 cm'lik modellere bakmakta fayda var, cüce türler daha küçüğüyle idare edebiliyor. Chinchillalar için ise metal, dikişsiz ve büyük çaplı disk tarzı tekerlekler daha güvenli; plastik olanları kemirip parçalıyorlar.
Benim uyguladığım güvenlik kontrol listesi
- Koku testi: Paketi açtığımda keskin kimyasal koku geliyorsa kafese girmiyor.
- Metal kontrolü: Vida, tel, halka, zımba var mı diye elimle yokluyorum. Varsa ya sökülüyor ya oyuncak gidiyor.
- Delik ölçüsü: Hamsterın kafası girip omzu takılabilecek her delik risklidir. Bu yüzden orta boy delikli oyuncaklardan kaçınıyorum.
- Haftalık gözden geçirme: Yatak temizliği yaparken tüm oyuncakları elden geçiriyorum. Keskin çıkıntı oluşmuşsa değiştiriyorum.
- Rotasyon: Hepsini aynı anda koymuyorum. Üçe bölüp haftada bir grubu değiştiriyorum, ilgi hep taze kalıyor.
Kemirgenlerde "biraz kemirse bir şey olmaz" diye bir alan yok. Ağzına giren her malzemenin yutulabileceğini varsayarak seçim yapmak en sağlıklısı.
Yeni başlayan biri için önerim
Baştan on çeşit oyuncak almaya gerek yok. Ben olsam şöyle bir başlangıç seti kurardım: bir adet kapalı yüzeyli koşu tekerleği, iki üç parça işlenmemiş elma dalı, bir söğüt top, bir ot blok ve saklanma amaçlı seramik ya da kalın ahşap bir kulübe. Buna bir de kağıt havlu rulosunu iki ucundan kesip verirseniz hamsterınızın